Var olmanın bir adı varsa, insan o adın içinde mutlaka bir sınıra çarpar. Var olduğun yerde, durduğun noktada, başkasının varlığına değen, ona dokunan bir sınırın vardır. Bu sınır her zaman fiziksel değildir. Çoğu zaman yalnızca algıladığın, hissettiğin, sezdiğin bir çizgidir. Yine de insan, sanki bu sınır ortadan kaldırılabilirmiş gibi, onu zorlar. Kimi zaman kendisi zorlar, kimi zaman başkaları tarafından zorlanır.
Kelimelerle oynarken düşüncelerimi var ederim. Ama kelimelerle oynamak, onların daha önce çizilmiş yollarından yürümek anlamına gelmez. Kuralları konmuş, defalarca gidilmiş bir patikayı seçmek yerine, bazen hiç açılmamış bir yola sapmak gerekir. O yol daha karmaşıktır. Beyinden daha fazla gayret ister. Daha dikkatli okunmayı, daha yavaş anlaşılmayı talep eder. William Shakespeare’in binlerce yeni kelime türeterek edebiyata ve tiyatroya açtığı yol da bir zamanlar böyleydi. Bugün ise o hiç yürünmemiş yolun, çok şeritli ve kalabalık bir otobana dönüştüğünü not etmek gerekir.
Tomris Uyar’ın yaptığı da buydu. İnsanların zihninde yeni ufuklar açtı. Duyguları birbirine karıştırdı, onları dönüştürdü ve var olma hallerine katkı sağladı. Onu okuyanlar da Tomris’i, bir kargacık burgacıklık halinden başka bir kargacık burgacıklığa taşıyarak, bize yeni güzellikler uzattı. Her okuma, yazarı başka bir yere koydu.
Kurallar, hep daha iyisi bulunana kadar vardır. Sınırları kurallar çizer. Toplum, çoğunluk ikna edilene kadar zorlar. Bugün yapay zeka dediğimiz yapı da, kendisine anlatılanların çoğunluğuna yatkın davranan bir sistem gibi çalışır. Stadyum dolusu el kaldıranın haklı olduğu varsayımıyla, “böyle yapılmalı” fikrini tekrar eder. Düşünmeyi kolaylaştırır, ama derinleştirmez. Bu yüzden, karşısına bir Nazım Hikmet, Orhan Veli, Tomris Uyar, Saint-Exupéry, Tolstoy ya da Dostoyevski konsa bile, insana gerçekten yakın olabileceğini sanmıyorum.
Çünkü eninde sonunda, senin sınırlarında var olma içgüdünü elinden alamaz. O içgüdü, bir gün senin aklınla birlikte masaya oturur. Ve son sözü yine insan söyler.
