Öğrenilmiş bir durumdur; herkes bilir, duymuştur, yaşamıştır, görmüştür. Bilinir; televizyonlarda, dizilerde yaşatılmaya çalışılır benzerleri. Bir insana, birilerine eziyet etmenin yolu uzatılmasında, zamanın ufak ufak kullanılarak zamana yayılmasında oluşur; eziyet o zaman eziyet olur. Ömer Seyfettin “Diyet” hikayesinde anlatır; ilkokulda okunurdu zamanında, okutulurdu. Kolunu keser verir şimdinin mobbingine karşılık. Kurtulmanın bir yolu yoktur; olsa ne ala… Olmayınca, insafa kalınca, insaf da olmayınca… En insaflı olanı, “Ben insaflıyım,” diyeni; bayağı zamana küçük küçük parçalarla işi en acımasız olduğunu inkarla, en acınası, en zorlayıcı hale sokarak.
Kötülük nasıl anlatılmaz, yaşanır haline çokça gelince… Michel Foucault “Hapishanenin Doğuşu”nda anlatır; eski siyasal sistemde iktidarın gücünü gösterişten aldığını söyler. Teslim olmamanın bir şartı da dayanmaktır, dayanabilmektir; yapmak istediklerini önceden fark edip onların istediğini elde etmelerine imkan tanımamaktır. Direnmek sadece vücut direnişiyle gerçekleşmez; aynı zamanda akıl ve varlık göstermek, var olmayı, yok edilmemeyi sağlayacak hareketleri yapmaktır.
İstedikleri genelde teslimiyettir. Teslimiyet harici neredeyse bütün yollar tıkanır. Tıkanmadan daha bazı yollar varken, güç daha varken, daha güçsüzlük haline gelmemişken bu yolları deneyip gücü saklayabilmek en hayırlısıdır. Çürümeye zaman da destek olur. Zamanı çok uzatmamak iyi bir durumdur.
