Bazı zamanların, bazı yerlerde, bazı insanların yapacak bir şeyleri olmadığına inanmaları; orada ne yapamadıklarını sorgular bir ruh haliyle kapanarak kendileriyle barışmadan, barışamadan bir hayatı götürdükleri olur, olmuştur. Bazı zamanlar hayat sadece bakmayı, bakabilmeyi bile değerli kılar zamana. Zamana, tarihe aynı zamanda tanıklar gerekir; efsaneleri, hikayeleri, mitolojileri yaratan, var eden bu tanıklıklardır.
Çoğu zaman zaman tanıklıkları geç ele alır, yargılamaları geç yapar. Hangi padişahın, hangi oğlu tarafından katledildiği; zamanın buralarına kadar o kadar tanık, o kadar söylenti olmasına rağmen, atalarına ait şeyleri kabul etmeyenler tarafından buralara gelmiş, bizlere kalmıştır. Tarihin yapması gerekenler şimdilerde yapılabilmektedir. Bugünün yargılanması da kim kazandı, kim kaybetti misal… İran ne olacak gelecektekilerin gözünde? Bırakın, o kadar uzağa bile gitmeyecek olabilir. Tarihin kanıtları artık sadece anlatılanlar değil; sayfalar, sayfa araları değil… Kameralar, videolar, her saniyesi kayıt altında telefon, radyo, telsiz… İletişim araçlarını kullan, kullanma; kayıt altına alınan GB’lar, byte’lar, uydular filan feşmekanlar… Koca bir tanıklık.
Bir zamanların mazlumu İsrail şimdilerde nasıl, bu zamanın İran’ı ileride nasıl, ne diye anılacak? Neler ortalık yerlere saçılmış olacak? Biz ne yapıyoruz, neyin tanığıyız, nelere tanıklık ediyoruz? Bakmayın, bir nikah tanıklığı bile, iki kişinin bir ortak yola girdiklerine yaptığımız şahitlik bile artık… “Siz buradan, bu şeritten hizalanmasına şahit olduğumuz buradan gidecekler; bundan sonra bize öyle dediler, biz duyduk,” dediğimiz zaman bile… Bunların bundan sonra birlikte yapacakları, çocuk bile olsa (ki o bile en değerli varlıktır.) edinecekleri varlıklar için “Biz baktık, gördük, görüyoruz,” demek ne kadar değerli ise… Ve bence çok değerlidir.
Zamanın şahidi olmak, tanığı olmak… En azından yapabildiğimiz bu; doğru bakabilmek, baktığını görmek ve hatırlamak. Mizah bir tarafa, şaşı bakmamak, o da var.
